Türkiye’de “.tr” uzantılı aktif alan adı sayısı 1,3 milyona yükseldi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından sağlanan verilere göre, “.tr” alan adlarının yönetimi 1991 yılından bu yana Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından yürütülmekteydi. 2008 yılında kabul edilen 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile birlikte, alan adı tahsisi için sorumlu kurumun belirlenmesi ve yönetim usullerinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenmesi kararlaştırıldı. Bu kapsamda, “İnternet Alan Adları Yönetmeliği” 7 Kasım 2010 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik ile birlikte, “.tr” uzantılı alan adlarının tahsisi işlemlerinin yürütülmesi yetkisi BTK’ya devredildi.
TRABİS ile birlikte yeni bir dönem başladı. BTK, 14 Eylül 2022 tarihinde TRABİS sistemini hayata geçirerek alan adı yönetiminde önemli bir adım attı. TRABİS’in geliştirilmesi sürecinde, 10 Haziran 2023’te Resmi Gazete’de yayımlanan İnternet Alan Adları Tebliği ile çeşitli güncellemeler yapılmış; alan adı tahsisine dair yeni usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu düzenlemeler doğrultusunda, “a.tr” uzantılı alan adları için tahsis önceliği, kamu kurum ve kuruluşlarına verilmiştir.
“İlk Gelen İlk Alır” kuralı ile belirlenen tahsis süreçlerinde, “gov.tr”, “edu.tr”, “tsk.tr”, “bel.tr” ve “k12.tr” uzantılı alan adları ücretsiz olarak tahsis edilmektedir. TRABİS öncesi dönemde Türkiye’de yaklaşık 460 bin aktif alan adı bulunmaktayken, 2022 yılında TRABİS sisteminin devreye girmesiyle birlikte yapılan tahsis işlemleri sonucunda bu sayı 1,3 milyona ulaşmıştır. TRABİS kayıtlarında en büyük paya sahip olan “.com.tr” uzantılı siteler, toplamda 988 bin 743 adetle öne çıkmaktadır. Bunu 180 bin 62 ile “.tr”, 29 bin 974 ile “org.tr” ve 27 bin 386 ile “net.tr” uzantılarındaki siteler takip etmektedir. Ayrıca, “.web”, “.av”, “.bel” ve “.edu” gibi çeşitli meslek gruplarına yönelik alan adları da bulunmaktadır.
Alan adlarını kullanan internet sitelerinin %81,2’si Türkiye’de, %6’sı Almanya’da, %5,3’ü ABD’de, %2,1’i Fransa’da, %1,6’sı Hollanda’da, %0,9’u Kanada’da, %0,7’si İngiltere’de ve %2,2’si diğer ülkelerde barındırılmaktadır.
Ayrıca, internet alan adlarıyla ilgili uyuşmazlıkların çözümü için “Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması” (UÇM) BTK tarafından düzenlenmiştir. TR Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, alan adları ile ilgili anlaşmazlıkların hızlı ve adil bir şekilde çözülmesi amacıyla alternatif yollar sunmaktadır. Bu hizmetler, Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi tarafından sağlanarak, tarafların mahkemeye gitmeden uyuşmazlıklarını çözmelerine olanak tanımaktadır.
About the Author
